قانون توسعه حمل و نقل و مدیریت مصرف سوخت

ماده 1-  دولت مکلف است در جهت توسعه حمل و نقل درون شهری و برون شهری کشور  و مدیریت بر مصرف سوخت نسبت به بهینه سازی عرضه خدمات حمل و نقل (از طریق اصلاح و توسعه شبکه حمل ونقل ریلی، برقی کردن خطوط و اجراء علائم و تأسیسات و ارتباطات، افزایش سرعت در شبکه ریلی، یکپارچه سازی و ساماندهی مدیریت حمل و نقل، اصلاح قیمت ها، ایمن سازی و بهبود تردد، بهسازی یا از رده خارج نمودن خودروهای فرسوده سبک و سنگین مسافری و باری درون و برون شهری، تبدیل خودروهای بنزین سوز و گازوئیل سوز به دوگانه سوز، الزام معاینه فنی، توسعه ناوگان حمل ونقل همگانی ون و مینی بوس و مدیبوس و اتوبوس، استفاده از سامانه هوشمند حمل و نقل، ساخت و توسعه شبکه آزادراهها و بزرگراه های بین شهری، حمل ترکیبی کالا از مبدأ تا مقصد نهایی با شبکه ریلی و شبکه مکمل جاده ای، الزام به داشتن توقفگاه در انواع کاربریها، احداث توقفگاه های عمومی، ساماندهی و ایجاد توقفگاه ها و پایانه های بار و مسافر شهری و برون شهری اعم از ریلی و جاده ای در نقاط مناسب از شهرها و حومه آن، افزایش امنیت و قابلیت اطمینان و دسترسی)، بهینه سازی تقاضای حمل و نقل (از طریق اصلاح فرایندهای اداری، کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات، اصلاح کاربری زمین و آمایش سرزمین، اعمال محدودیت های ترافیکی، آموزش و فرهنگ سازی)، بهینه سازی مصرف انرژی (از طریق عرضه بنزین و گازوییل در بخش های حمل ونقل و صنعت و کشاورزی با اولویت کارت هوشمند سوخت، احداث جایگاه های عرضه گاز، حمایت از ابداعات و اختراعات موثر در کاهش مصرف سوخت)، بهینه سازی تولید خودرو (از طریق تولید خودروهای گازسوز، تامین تجهیزات استفاده ازگاز توسط خودروها، حمایت از تولید خودروهای برقی، دونیروئی و کم مصرف، استانداردسازی تولید خودروی سبک و سنگین و موتور سیکلت در مصرف سوخت و کاهش آلایندگی) و خروج بنزین و گازوییل از سبد حمایتی، حداکثر از ابتدای سال 1391هجری شمسی اقدام نماید.

ماده 2-  به دولت اجازه داده می شود برای اجرای احکام ماده (1) این قانون اقدامات زیر را به عمل آورد:

  1. اعطای کمک های بلاعوض یارانه ای به بخش های غیر دولتی مرتبط با اهداف این قانون؛
  2. تخفیف در حقوق ورودی و سود بازرگانی واردات ناوگان حمل ونقل همگانی، خودروهای کم مصرف، خودروهای گاز سوز، نفت گاز، برقی و دونیروئی(هیبریدی) و قطعات و تجهیزات مربوطه؛
  3. تخفیف در حقوق ورودی و سود بازرگانی واردات تجهیزات، تأسیسات، ماشین آلات و قطعات مورد نیاز شبکه و ناوگان ریلی (شهری و برون شهری) و توسعه آزادراه ها و بزرگراه ها؛
  4. اعطای تسهیلات بانکی و پرداخت بخشی از سود تسهیلات بانکی به بخشهای مرتبط با اهداف این قانون؛
  5. تغییر کاربری اراضی و واگذاری زمین های مورد نیاز احداث جایگاه های عرضه گاز طبیعی تا پایان سال1390هجری شمسی به قیمت منطقه ای پس از تملک و پرداخت بهای عادله آنها به صاحبان اراضی؛
  6. تعیین و اخذ جریمه، متناسب با مازاد مصرف سوخت وآلایندگی از خودروهای سبک وسنگین به صورت پلکانی؛
  7. تعیین و اخذ عوارض، بر مبنای میزان مصرف سوخت و آلایندگی و نوع سوخت از خودروهای تولید داخل و وارداتی از تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان.

ماده 3-  دولت مکلف است نظارت بر اجرای زمانبندی شده طرح ها و پروژه های مرتبط با اهداف این قانون را با راهکارهایی که در آیین نامه های اجرایی مشخص خواهد کرد، اعمال نماید و هر شش ماه  یکبار گزارش پیشرفت کار را به کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی ارائه کند.

ماده 4-  توزیع کمک ها، یارانه ها، تسهیلات و اعتبارات موضوع این قانون و تعیین دستگاه مجری با توجه به شرح وظایف قانونی به عهده دولت است. دولت موظف است به نحوی اقدام کند که ضمن صرفه جویی، سرعت و کیفیت نیز لحاظ گردد.

ماده 5- شرکتهای بیمه گر موظفند متناسب با ارزیابی دولت از عملکرد دستگاه های مؤثر در کاهش حوادث و تلفات حمل و نقل درون شهری و برون شهری، معادل پنجاه درصد(50%) صرفه جویی حاصل از عدم پرداخت خسارات بیمه بدنه وشخص ثالث را برای آموزش و فرهنگسازی ایمنی تردد، تأمین تجهیزات، اصلاح فیزیکی نقاط و مقاطع حادثه خیز و کمک به پرداخت هزینه های جاری (با تصویب طرحها و اعتبارات پیشنهادی از سوی شهرداریها در شورای هماهنگی ترافیک استان و از سوی وزارت راه و ترابری و پلیس راهور، در کمیسیون ایمنی راههای وزارت راه و ترابری) به دستگاه های مذکور اختصاص دهند.

ماده 6-  دولت موظف است با اولویت حمل ونقل ریلی به گونه ای اقدام نماید که سهم حمل ونقل ریلی در جا به جایی بار و مسافر و مصرف سوخت در حمل ونقل برون شهری بر مقادیر جدول (1) این قانون منطبق شود.

 ماده 7-  دولت موظف است سیاست های بخش حمل و نقل همگانی شهری را به گونه ای تنظیم نماید که از ابتدای سال1391هجری شمسی در مجموع هفتاد وپنج درصد (75%) سفرهای درون شهری پوشش داده شده و سهم هر یک از بخش های حمل ونقل همگانی و مصرف سرانه بنزین در روز بر اساس جدول (2) باشد.

تبصره :  در شهر تهران نسبت تسهیم حمل و نقل عمومی از کل سفرهای درون شهری برای اتوبوسرانی، تاکسیرانی و حمل و نقل ریلی به ترتیب تا حداکثر بیست و پنج درصد (25%)، بیست درصد (20%) و سی درصد (30%)  می باشد.

 ماده 8- در صورتی که شهرداری شهرهای دارای شهرک اقماری، شرکتهای شهرهای جدید، شرکتها و کارخانه ها، هزینه تأمین زیرساخت و ابنیه خطوط ریلی به شهرکهای اقماری، شهرهای جدید یا محل شرکت یا کارخانه را تأمین نمایند، دولت مجاز است هزینه روسازی، علایم، تاسیسات و ناوگان اجرای پروژه های مربوطه را تأمین نمایید.

 ماده 9-  مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه آن به عهده شهرداری است.

 ماده 10- اعتبارات مورد نیاز موضوع این قانون به میزان حداقل چهل هزار میلیارد (40.000.000.000.000) ریال در بخش درون شهری و شصت هزار میلیارد (60.000.000.000.000) ریال در بخش برون شهری در هر سال تعیین می شود. دولت مجاز است این اعتبارات را در دو ردیف متمرکز درون شهری و برون شهری از محل درآمد عمومی، صرفه جویی حاصل از اجرای این قانون و حساب ذخیره ارزی تأمین و در بودجه سنواتی منظور نماید. این اعتبارات در حساب مخصوص نزد خزانه داری کل کشور به صورت صد در صد (100%) تخصیص یافته تلقی می گردد.

ماده 11-  وصولی های موضوع بندهای(6) و (7) ماده(2) و ماده (6) بین شهرداری ها و وزارت راه و ترابری جهت انجام تکالیف این قانون به نسبت شصت درصد (60%) و چهل درصد (40%) در قالب بودجه های سنواتی توزیع می گردد. کمک به شهرهای فاقد سامانه ریلی شهری مصوب برای ساماندهی حمل و نقل همگانی و بهبود عبور و مرور دارای اولویت است.

 ماده 12-  آیین نامه اجرایی این قانون حداکثر  دو ماه پس از ابلاغ این قانون با پیشنهاد مشترک نماینده ویژه ریاست جمهوری، وزارت راه وترابری، وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

ماده 13-  اجرای کلیه قوانین مغایر با این قانون به جز قانون برنامه توسعه ملغی الاثر می گردد.

جدول 1. برون شهری

شرح انتهای سال 1386 1387 1388 1389 1390
سهم حمل ونقل ریلی در حمل کالا (درصد) 1/7 12 17 23 30
سهم حمل ونقل ریلی در حمل مسافر (درصد) 4 6 9 13 18
سهم جابجایی مسافر با حمل ونقل همگانی(درصد) 53 54 55 56 57
نسبت کشته به100.000 نفر جمعیت درتصادفات 40 34 27 20 15
کشته به 10.000وسیله نقلیه درتصادفات 22 20 17 13 10
سهم سوخت گازوییل در حمل کالا (لیتر بر تن) 16/0 15/0 14/0 13/0 12/0

جدول2. درون شهری

شرح انتهای سال 1386 1387 1388 1389 1390
سهم حمل ونقل همگانی از سفرهای شهری (درصد) 41 47 55 64 75
متوسط سهم در کشور 24 27 31 35 40
سهم تاکسی و ون (درصد) 16 18 20 22 25
سهم قطار شهری و حومه ای (درصد) 1 2 4 7 10
مصرف سرانه روزانه بنزین حاصل از نفت (لیتر در روز بر نفر) 1/1 1 9/0 8/0 7/0

لایحه فوق مشتمل بر سیزده ماده و یک تبصره در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ اول ابان ماه یکهزار و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.

                                                                                     غلامعلی حداد عادل

رییس مجلس شورای اسلامی