تاریخچه اتحادیه

قبل از فرار رسیدن عصر جدید و رونق شبکه راهها و حمل و نقل به کمک فن آوری نوین،عمده ترین نوع سفرها را سفرهای جاده ای تشکیل می دادند. در این سفرها برخی مسافران با پای پیاده و برخی دیگر که توان مالی داشتند، سوار بر چهارپایان، طی طریق می کردند.

براساس شواهد مبتنی بر اسناد تاریخی ، ایران در احداث جاده وکاروان سرا و ایجاد سیستم ارتباطات، پیش قدم بوده است. به عقیده محققین. ایجاد و توسعه ساخت وساز کاروان سرا در ایران از مهمترین دستآوردهای معماری قدیم ایرانی، به ویژه در دوره اسلامی است.این الگوی سفر و جابجایی مسافر و کالا،تا قرنهای متمادی ادامه داشت.

با ورود اتومبیل به ایران در اواخر دوره قاجار و متعاقباً گسترش روز افزون تعداد خودروها در دهه های پس از آن، بسیاری از دیگر عرصه های زندگی ایرانیان از جمله شهرسازی و حمل ونقل دستخوش دگرگونیهای چشمگیری شد. با ورود خودروها به ناوگان حمل و نقل بین شهری گاراژها عهدار برقراری سفرها شدند.

با افزایش جمعیت شهرها ودر نتیجه تقاضای روز افزون سفر،گاراژها پذیرای مراجعین بیشتری شدند و حمل و نقل بین شهری به تدریج به صورت یک معضل شهری ، به ویژه برای شهرهای بزرگ درآمد. از این رو مسئولان امر، به فکر ساماندهی حمل ونقل مسافر در شهرها افتادند.

فکر تأسیس پایانه ها در ایران به سبک ترمینالهای مدرن ابتداً در سال 1328مطرح گشت، لیکن اجرای اولین طرح پایانه ها درکشور، سالها بطول انجامید، در سال 1353شهرداری تهران طرح ساختمان ایستگاه بزرگ اتوبوسرانی را در حوالی میدان توپخانه مطرح ولی با مشخص نبودن مرجع قانونی برای سرپرستی و ساماندهی خدمات این حوزه، این امرسبب بروز برخی معضلات شده بود تا آنکه سرانجام احداث اولین پایانه مسافربری در سال 54 در اراضی خزانه تهران آغاز و درسال 58 تکمیل گردید.

با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی لایحه قانونی احداث ترمینالهای مسافربری وممنوعیت تردداتومبیلهای مسافری بین شهری در داخل شهر تهران در اردیبهشت ماه سال 1359به تصویب شورای انقلاب رسید.

این لایحه شهرداری تهران را موظف کرد تا علاوه بر بهره برداری از پایانه موجود(پایانه جنوب)به تدریج نسبت به احداث پایانه های جدید و متناسب با نیازهای شهر در نقاط مختلف تهران و با استفاده از اعتبارات عمومی کشور اقدام نماید.

در تیرماه سال 1359، اولین پایانه مسافربری در تهران ، با عنوان ترمینال خزانه (جنوب)، به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد و به تدریج در طی سالهای بعد از آن، پایانه غرب و پس از آن پایانه های شرق و بیهقی در تهران، تأسیس شده و هم زمان در دیگر شهرهای بزرگ کشور نیز، احداث پایانه های بین شهری مورد توجه واقع گشت. به این ترتیب پایانه ها بعنوان بخش جدا ناپذیر از ناوگان حمل و نقل برون شهری، مطرح شدند.

در اسفند ماه سال 1372برای ساماندهی فعالیتهاو خدمات پایانه های مسافربری، لایحه قانونی احداث پایانه های مسافربری و ممنوعیت تردد خودروهای مسافربری برون شهری در داخل شهر تهران اصلاح و بموجب آن مالکیت و مدیریت تأسیسات پایانه های مسافربری شهرداریها و وصول عوارض مربوط به حمل مسافربرعهده شهرداریها و بهره برداری و سیاست گذاری و تعیین نرخ در امر مسافربری برون شهری و نظارت بر کیفیت عرضه خدمات در شرکتهای مسافربری برعهده وزارت راه و ترابری قرار گرفت و همچنین شهرداریها موظف شدند در شهرهای بیش از پنجاه هزار نفر جمعیت پایانه های مسافربری برون شهری احداث نمایند.

امروزه علیرغم گسترش شبکه های حمل و نقل از میان انواع جابجائی مسافر در کشور(جاده ای ، ریلی وهوایی) بیش از 90% این جابجایی توسط جاده ها صورت گرفته و بر همین اساس ضرورت توجه به وضعیت ارائه خدمات در این بخش آشکار میگردد.

در راستای این نیاز در سال 1380 اساسنامه اتحادیه سازمانهای پایانه های مسافربری شهرداریهای کشوربه استناد بند 6 ماده 11 اساسنامه سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشورو با هدف فراهم آوردن زمینه همکاری مناسب و مساعدت به سازمانهای پایانه های مسافربری شهرداریهای کشور در ارتباط با تأمین امکانات مورد نیاز و ارائه خدمات آموزشی، فرهنگی، فنی تخصصی وایجاد هماهنگی و برنامه ریزی پیرامون طرحهای جاری و آتی و همچنین استفاده از آخرین دستأوردهای علمی در احداث و بهره برداری پایانه ها و باهدف پشتیبانی و توسعه و تجهیز پایانه های شهرداریهای کشور و بهبود ارائه خدمات به شهروندان تصویب و ابلاغ گردید.

اولین مجمع عمومی و گردهمآیی مدیران عامل سازمانهای پایانه های مسافربری شهرداریهای کشور در تاریخ 17/12/80 باحضور معاونت هماهنگی امور عمرانی وزارت کشور در تهران تشکیل و مدیران عامل سازمانهای پایانه های شهرداری تهران ـ اصفهان ـ شیرازـ مشهد و اهواز بعنوان اعضا ء هیئت مدیره اتحادیه انتخاب و دونفر از مدیران وزارت کشور نیز از حوزه حمل و نقل نیز بعنوان اعضاء انتصابی معرفی گردیدند.

هیئت مدیره دراولین جلسه مورخ 20/12/80 مدیرعامل وقت سازمان پایانه های مسافربری شهرداری تهران را بعنوان رئیس هیئت مدیره انتخاب و با این مقدمات عملاً از سال1381 اتحـــادیه فعالیتش را جهت ارائـــه خدمـــات به سازمانهـــای عضو و بطــــور کلـی پایانه های مسافربری شهرداریهای کشور شروع نمود که تاکنون در سایه تلاش و همکاری اعضاء هیئت مدیره و مجمع عمومی و علیرغم عدم امکانات مالی با حمایت و پشتیبانی اعضاء مجمع عمومی موفق گردید اقداماتی مفید جهت خدمت رسانی به پایانه های مسافربری بعمل آورد